પ્રજ્ઞાચક્ષુ

  • Video
  • Audio
  • Article
  • Question and Answers

No Video Available

No Audio Available

પ્રજ્ઞાચક્ષુ

પ્રજ્ઞાચક્ષુ

 

ચેતનાની અનંત દ્રષ્ટિમાં, ‘જ્ઞાતા’ (subject) અને ‘જ્ઞેય’ (object) વચ્ચેના સંબંધો જાણે કે રમકડાંના લગ્ન જેવી કલ્પના માત્ર છે; તે માત્ર એક માન્યતા છે, જેનું કોઈ વાસ્તવિક મૂલ્ય નથી.

જેની પાસે અનંત ચેતનાનું ‘પ્રજ્ઞાચક્ષુ’ (જ્ઞાનની દ્રષ્ટિ) છે, તેના માટે ‘જ્ઞાતા’ પણ ચેતના જ છે અને ‘જ્ઞેય’ પણ ચેતના જ છે.

જેમ આંબાનું વૃક્ષ તેના તમામ ફળો (કેરીઓ) વચ્ચે કોઈ ભેદ જોતું નથી, અને માતા તેના તમામ બાળકો વચ્ચે કોઈ ભેદ જોતી નથી, તેમ ચેતના (ઈશ્વરત્વ) દરેક વ્યક્તિ અને દરેક વસ્તુને પોતાના જ સ્વરૂપ તરીકે જુએ છે.

(સીમિત કે મર્યાદિત વસ્તુ અનંતની બહારથી ન આવી શકે, કારણ કે અનંત તો અનંત જ છે.)

અદ્વૈત (એકત્વ) ચેતનાના મંચ પર, દ્વૈત (ભેદભાવ કે બે હોવાનો ભાસ) એ માત્ર એક કામચલાઉ ખેલ છે.

કૃષ્ણ અને ગોપીઓનો ખેલ એ માત્ર ‘માયા’ છે; ચેતનાના સ્તરે જોઈએ તો, કૃષ્ણ પણ ચેતના છે અને ગોપીઓ પણ ચેતના જ છે; તેઓ વાસ્તવમાં એક જ છે.

આપણે સૌ કૃષ્ણ છીએ, અને કૃષ્ણ આપણે જ છીએ.

જેમ આપણે રાત્રે સપનામાં આપણી પોતાની દ્વૈતતા (અલગ હોવાનો ભાસ) ઊભી કરીએ છીએ, તેમ આપણે પણ ચેતનાનું જ એક દ્વૈતપૂર્ણ સ્વપ્ન છીએ.

આપણામાં દ્વૈતતાના ઉદ્ભવનું કારણ ‘ઈચ્છાઓ’ છે.

અને ઈચ્છાઓનું મૂળ કારણ ‘હું છું’ (અહંકાર કે અસ્તિત્વનો ભાવ) એ છે.

જ્યાં ઈચ્છાઓ નથી, ત્યાં દ્વૈતતા પણ નથી.

ઈચ્છાઓ હંમેશા શરતો પર આધારિત હોય છે.

જ્યાં કોઈ ઈચ્છાઓ નથી હોતી, ત્યાં ‘નિઃશરત પ્રેમ’ હોય છે, અને આ નિઃશરત પ્રેમ એટલે જ ‘એકત્વ’.

Oct 30,2026

No Question and Answers Available